Medische achtergrond

Wat is verzwikken?

Enkelblessure

Elk jaar lopen in Nederland meer dan 500.000 mensen een enkelblessure of verzwikking op. Wat is verzwikken?

Bij een verzwikte enkel is de enkelband opgerekt of ingescheurd en in het ergste geval kan dit leiden tot een volledige ruptuur van de enkelband of fractuur van de enkelbotjes. Een verzwikte enkel is niet alleen erg pijnlijk maar belemmert ook bewegingsvrijheid. Daarnaast is de kans op herhaling groot als de enkelbanden eenmaal beschadigd zijn.

Hoe een verzwikking ontstaat

Een verzwikking (verstuiking) kan ontstaan wanneer je voet (tijdens het sporten) niet recht neerkomt en je voetzool naar binnen klapt. Je enkelbanden moeten er eigenlijk voor zorgen dat die klapbeweging wordt tegen gehouden, maar zijn soms niet sterk genoeg om alles op te vangen.
Blessures aan de enkel komen met name voor bij contactsporten, indoorsporten en sporten waarin veel wordt gesprongen, zoals voetbal en volleybal. Net als fietssport de helm heeft, zouden deze sporten ook standaard enkelbescherming moeten omarmen.

Het inversietrauma

"Elk jaar verzwikken in Nederland meer dan 500.000 mensen hun enkel. Ongeveer de helft van deze blessures worden behandeld door een medicus"

Stichting Consument & Veiligheid, 2014

Enkelblessures zijn niet alleen erg pijnlijk, ze belemmeren ook de vrijheid om normaal te kunnen sporten, werken, bewegen en presteren (VeiligheidNL, 2014).

Het verzwikken van de enkel, met name het inversietrauma, is de meest voorkomende vorm van enkelletsel. Vooral contact-sport, indoor-sport en sporten waarbij veel wordt gesprongen kennen een hoge incidentie van acuut enkelletsel. Er is veel onderzoek gedaan naar het zwikken van de enkel, waarbij wordt omschreven wat de mechanische oorzaak is van het trauma. Vrijwel altijd is het ligamentum talofibulare anterius (TFa) aangedaan, soms in combinatie met andere lateraal gelegen ligamenten (NHG.org, 2013).

De oorsprong van de distorsie van het TFa ligt in een exoroterende beweging van het onderbeen. Tijdens deze beweging roteren de tibia en fibula ten opzichte van de talus en calcaneus. Zo komt het ligament op spanning te staan (Riezebos & Lageberg, 1998).

Het inversietrauma treedt in de meeste gevallen op na een foute landing, bij snelle (kap)bewegingen of bij struikelen. Vandaar ook de Engelse benaming ‘ankle roll’, waarbij een component van plantairflexie aanwezig is. Een geplantairflecteerde voet kan verder uit de tibia-fibula vork draaien door de vormeigenschappen van de talus (trapezium) en dat zorgt ervoor dat het TFa nog meer onder spanning komt te staan (Barnet & Napier, 1952; Fong et al., 2010).
Graad I oprekking
Een distorsie/oprekking. (Graad I)
Een enkelvoudige ruptuur. (Graad II)
Een meervoudige ruptuur van het laterale kapselbandapparaat. (Graad III)

Enkelbescherming voorkomt verzwikken

Voorkomen is beter dan genezen. Preventieve enkelbescherming is daarom een slimme keuze.

Wanneer jij je enkels verzwikt, wordt de kans dat het nog een keer gebeurt steeds groter. Zorg er daarom voor dat je na een blessure voldoende tijd en zorg besteed aan het herstel van je lichaam.

Nog beter is het om te zorgen dat je helemaal niet verzwikt. Er zijn verschillende vormen van externe enkelbescherming beschikbaar, waarvan EXO-L volgens onderzoek superieur presteert.